در این تحقیق بهمنظور بررسی دور آبیاری و فواصل کاشت بر روی بازده، کیفیت اسانس و عملکرد آنتی اکسیدانی گیاهی دارویی مرزه بختیاری (Bunge.Satureja bachtiarica)متعلق به تیره نعناعیان، طی سالهای 89 تا 91 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام با اجرای یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی انجام شد. سطح اول شامل تیمارهای آبیاری (آبیاری هر روز، یک روز در میان، چهار و شش روز یک مرتبه) و سطح دوم شامل فواصل کاشت (15×15، 15×20، 20×20 و 20×25 سانتی متر) بودند. صفات مورد مطالعه وزن تر و خشک هر بوته، عملکرد وزن تر و خشک در هکتار، ارتفاع بوته، بازدهی اسانس در هر بوته و هکتار و خواص آنتیاکسیدانی اسانس بودند. نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد که سطوح مختلف آبیاری و فاصله کاشت تاثیر معنیداری در سطح یک درصد بر وزنتر و خشک، فعالیت آنتی اکسیدان و بازدهی اسانس داشتند. اثرات متقابل دور آبیاری و فاصله کاشت تاثیر معنی داری در سطح یک درصد بر روی صفات داشت. مقایسه میانگینها نشان داد که بیشترین وزن تر و خشک بوته در تیمار آبیاری هر روز و فاصله کاشت 15× 15 سانتیمتر بدست آمد و بیشترین میزان تولید اسانس در فواصل آبیاری، چهار روز یکبار و فاصله کاشت 20×20 سانتیمتر بدست آمد. بازدهی اسانس در تیمارهای مختلف بین 30/0 تا 87/0 درصد متغیر بود. بیشترین فعالیت آنتی اکسیدانی (49/78 درصد) در ترکیب تیماری چهار روز آبیاری و فاصله کاشت 20×20 سانتیمتر بدست آمد.
