زهرا طهماسبی

عملکرد گیاه لوبیا به دلیل رشد کم در ابتدای فصل رشد، تحت تأثیر رقابت علف های‎هرز به شدت کاهش می یابد. با توجه به پژوهش های محدود در زمینه تأثیر رقابت علف های هرز بر صفات فیزیولوژیک لوبیا، آزمایشی برای بررسی خصوصیات مورفولوژیک و فیزیولوژیک سه رقم لوبیاقرمز با دو عادت رشدی نیمه‌رونده و ایستاده در رقابت با علف های هرز در مزرعه آزمایشی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام در بهار و تابستان 1396 انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک کامل تصادفی با دو عامل، رقم در سه سطح (صیاد، درخشان و لاین D81083) و رقابت علف های هرز در دو سطح (عاری از علف های هرز و تداخل تمام فصل علف های هرز) و با سه تکرار اجرا شد. صفت های ارتفاع بوته، زیست توده، میزان کلروفیل a، b، میزان کلروفیل کل، آنتوسیانین و کاروتنوئید در سه مرحله V4 (سومین برگ سه‌برگچه ای)، R6 (گل دهی) و R7 (غلاف دهی) و صفت های عملکرد دانه، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف و وزن100دانه در مرحله رسیدگی فیزیولوژیک بررسی شدند. نتایج نشان داد که در بین سه رقم مورد مطالعه لاین D81083 با رشد ایستاده قدرت رقابتی بالاتری با علف های هرز دارد و بیشترین میزان ارتفاع بوته، زیست توده، تعداد غلاف در بوته، وزن100دانه و عملکرد دانه را داشت. تداخل علف های هرز باعث کاهش تعداد دانه در غلاف، وزن100دانه، تعداد غلاف در بوته و عملکرد دانه به ترتیب به میزان ، 18/30، 71/22، 42/27 و 24/42 درصد شد. از طرف دیگر، صفت های فیزیولوژیک مانند آنتوسیانین، کاروتنوئید در مرحله V4 تحت تأثیر رقم و رقابت علف های هرز قرار نگرفتند، اما در مرحلهR7، اثر اصلی رقم و رقابت علف های هرز و در مرحلهR6 اثر اصلی رقابت علف های هرز بر صفت های آنتوسیانین و کاروتنوئید معنی دار بود. شاخص رقابت در بین سه رقم مورد مطالعه در سطح 5درصد معنی دار بود و لاین D81083 با مقدار 81/1 بیشترین شاخص را داشت. به‌طور کلی می توان نتیجه گرفت که کشت لاین D81083 با قدرت رقابتی بالاتر و داشتن خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی بهتر نسبت به سایر ارقام در مقابل علف های هرز، به عنوان یک راهکار غیرشیمیایی برای مدیریت علف های هرز در مزارع لوبیا قابل توصیه می باشد.