منطقه مهران از مناطق کشت کنجد در کشور میباشد. هدف از این مطالعه کشت ارقام کنجد در منطقه مهران در سال زراعی 1401 در شرایط آبی و تنش خشکی به منظور شناسایی ارقام برتر از لحاظ عملکرد و متحمل به تنش خشکی است. 14 رقم کنجد به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کاملا تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقات کشاورزی دانشگاه ایلام در مهران کاشته شد. عامل اصلی شامل بدون تنش و تنش خشکی و عامل فرعی ژنوتیپهای کنجد بود. آبیاری در محیط آبی براساس 100 و در محیط تنش براساس 200 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر انجام شد. صفات اندازهگیری شده عملکرد اقتصادی، تعداد کپسول در بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد برگ، طول کپسول، عرض کپسول، وزن تر و خشک کپسول و ارتفاع بوته بودند. ژنوتیپهای مورد مطالعه از لحاظ کلیه صفات تفاوت معنیداری با یکدیگر در هر دو محیط آبی و تنش داشتند. تنش بر کلیه صفات به استثنای طول کپسول، تعداد برگ، تعداد کپسول در بوته و تعداد شاخه فرعی تاثیر داشت. در شرایط آبی رقم یلووات بیشترین و رقم ناشکوفا کمترین عملکرد را داشتند. در شرایط تنش رقم هلیل دارای بیشترین و ناز چند شاخه دارای کمترین عملکرد بودند. شاخصهای GMP، STI و MP بیشترین همبستگی را با عملکرد در شرایط آبی و تنش داشتند و لذا به عنوان بهترین شاخص انتخاب شدند. با استفاده از بای پلات دشتستان2، شوین و هلیل به عنوان ژنوتیپهای با عملکرد بالا در محیط بدون تنش و با تنش معرفی شدند.
