زهرا طهماسبی

کنه تارتن دو لکه ای، Tetranychus urticae koch از آفات مهم لوبیا می‌باشد که مقدار زیادی حشره‌کش برای کنترل آن‌ها به کار می‌رود. یکی از راهکارهای مهم در برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات، روش اصلاحی و ژنتیکی است، لذا این پژوهش با هدف بررسی 25 رقم لوبیا در سال زراعی 1400 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام انجام شد. این آزمایش در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان که طول غلاف، عرض غلاف تعداد دانه در غلاف، ارتفاع، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، عملکرد دانه و میزان خسارت آفت تحت تاثیر معنی دار در سطح احتمال 1 درصد قرار گرفتند. رقم D81083 با 5/101 گرم و رقم 1157 با 42/0 گرم به ترتیب بیشترین و کمترین مقدار عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند. رقم‌ گلی نیز در رده دوم از لحاظ عملکرد دانه قرار داشت. رقم محلی ازنا همچون سایر صفات از نظر عملکرد دانه نیز ضعیف بود. رقم‌های لوبیا در 4 دسته قرار گرفتند که دسته اول شامل رقم‌های امید بخش، تلاش، خمین، دانشکده، اختر، 233 و درخشان بود. در دسته دوم رقم‌های Ks41128، 257، 248، 256، 1115، مرمر، 79EMERSON، G11867 و ناز قرار داشتند. در دسته سوم نیز رقم‌های محلی ازنا، 1090، 1158، سیاه 1140، 1157، 1170 و 288 قرار داشتند. در دسته چهارم نیز رقم‌های D81083 و گلی قرار داشتند. 3 مولفه استخراج شده حدود 77 درصد از واریانس کل را توجیه کردند. سهم مولفه اول 1/36 درصد بود که عمدتاً توجیه کننده صفات تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، تعداد دانه درغلاف و عملکرد دانه بود. سهم مولفه دوم از کل واریانس 8/22درصد بود و بیشتر توجیه کننده عرض غلاف، عملکرد و تعداد غلاف در بوته بود. سهم مولفه سوم نیز 1/18 درصد بود که توجیه کننده تعداد دانه در بوته و تعداد غلاف در بوته بود. بطورکلی رقم 288 که بیشترین مقدار خسارت به آن وارد شد و رقم حساس از نظر مقاومت بود، عملکرد دانه خیلی کمی نیز تولید کرد. رقم‌های D81083 و گلی بیشترین عملکرد و اجزای عملکرد را تولید کردند. همچنین از لحاظ میزان خسارت نیز جزء رقم‌های با خسارت پایین بودند، بنابراین با توجه به نتایج این تحقیق استفاده از این دو رقم در منطقه قابل توصیه است.