د چکیده به منظور بررسی و ارزیابی پارامترهای ژنتیکی عملکرد دانه و اجزای آن در ارقام کنجد مورد پژوهش در ایستگاه تحقیقات دانشکده کشارزی واسط عراق در فصل زراعی 1402 - 1401 صورت گرفت ارقام مورد پژوهش 14 رقم رایج ایرانی ) ناز چند شاخه ، دشتستان ، هلیل و......( و 2 رقم محلی عراقی) رافدین و عشتار(در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکراراجرا شد. بررسی صفات شامل ) قطر ساقه، ارتفاع گیاه ،تعداد جوانه ، درصد کلروفیل ، تعداد شاخه ، تعداد دانه ، عملکرد گیاه ،عملکرد کل گیاه ( که براین اساس ارقام گروه بندی شده اند ضریب تنوع ژنوتیپی ) GCV ) و فنوتیپی ) PCV (، وراثت پذیری و پیشرفت ژنتیکی، بررسی همبستگی بین عملکرد و اجزای آن و سهم نسبی آن ها در عملکرد مورد پژوهش قرار گرفت. در پارامتر قطر ساقه رقم ناشکوفا ، هلیل و عشتار بالاترین و محلی مهران کمترین مقدار را داشت. رقم ناز تک شاخه بلندترین بوته و داراب 2 کمترین ارتفاع را داشت. رقم ناشکوفا بیشترین و دشتستان 2 کمترین تعداد جوانه را دارد . ناز چند شاخه بیشترین و رقم محلی کمترین درصد کلروفیل را بین ارقام داشت.رقم های یلووایت و دارب 14 تعداد شاخه بیشتر و رقم محلی مهران کمترین تعداد شاخه را دارا بود. رقم شوین بالاترین و اولتان پایین ترین تعداد دانه و رقم رافدین و یلووایت بیشترین و دشتستان کمترین عملکرد گیاه را داشت