هدف از نگارش این مقاله، شناسایی فرایند واجی(phonological process) سایشیشدگی(spirantization) موجود در گونههای(variants) کردیایلامی براساس« چارچوب واجشناسی زایشی (Generative phonology)میباشد. بدین منظور نگارندگان «20» گویشور(informant) را انتخاب کرده و از طریقِ پرسشنامهی تدوین شده با آنها مصاحبه کردهاند. به علاوه یکی از نگارندگان نیز گویشور، گونهی کردی فیلی و آشنا به سایر گونهها میباشد. در انجام این پژوهش از منابع مکتوب مانند: پایاننامه، مقاله و سایر کتابهای موجود در این زمینه نیز به عنوان پیشینهی پژوهش استفاده شده است. دادهها بر مبنای الفبای بینالمللی« آی پیای» (IPA) آوانگاری شدهاند و روش پژوهش به صورت توصیفی- تحلیلی میباشد. برخی از مهمترین دستاوردهای پژوهش عبارتند از: 1- در گونه-های کردی ایلامی مانند سایر گونههای زبانی ایران همخوان انسدادی(stop) و بیواک (devoice) /q/ در همجواری با همخوانهای سایشی(fricative) مانند /s/ ,/f/ ,// به جفت سایشی یعنی [] خود تبدیل میشود. 2- بسامد فرایند سایشیشدگی در جایگاههای پایانهی هجا(syllable) یا پایان واژه و میان دو واکه (vowel) بیشتر از جایگاههای آغازین است. 3- در گونههای کردی ایلامی، همخوان (consonant) /q/ در محیط بعد از واکههای a , و پایان واژه، معمولا تحت تاثیر این جایگاهها به جفت سایشی خود یعنی [] تبدیل میشود.
