پژوهش حاضر با هدف شناسایی واج بازسازیشده در سه گونۀ فارسی میانه (پهلوی)، فارسی معیار، کردی کلهری از طریق بررسی فرایندهای واجی متداول در این گونهها بر اساس رویکرد واجشناسی زایشی انجام شده است. به این منظور، دادههای موردبررسی از سه گونۀ موردنظر بهصورت میدانی، اسنادی و کتابخانهای گردآوری شدند و به روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفتند. نگارندۀ پژوهش بهعنوان گویشور بومی گونۀ کردی، با بررسی حجم قابلتوجهی از دادههای کردی کلهری، واژگان معادل آنها را در دو گونۀ فارسی میانه و فارسی معیار از فرهنگ لغتهای مربوط به این گونهها استخراج کرد. به این صورت که در مورد صورت زیرساختی واجها، فرضیههای مطرح شد و پس از آن با ارائه شواهد درزمانی و همزمانی، قاعدۀ مربوط به فرضیۀ تأییدشده ارائه شد. برخی از مهمترین یافتههای پژوهش عبارتند از: 1. نظام واکهای و همخوانی زبان مادر بهترتیب شامل واکههای [a, ɑ, o, u, eː, ə]و همخوانهای[w, ɣ, l, g, ʃ, b, χ, Ʒ, f, v, m] بود. 2. فرایندهای واجی تقویت، تضعیف شامل سایشیشدگی و غیردهانیشدگی، همگونی پسرو در روند فرایند بازسازی واجهای زبان مادر مشاهده شدند.
