فارسی دری زبانی از شاخهی زبانهای هند و ایرانی از خانوادهی زبانهای هند و اروپایی است که در ایران در دورهی اشکانیان و ساسانیان رایج بوده است. پس از ورود اسلام به ایران بهتدریج تغییراتی در این زبان داده شده است، ازاینرو، انتظار میرود در بسیاری از ساختها با فارسی معیار متفاوت باشد. هدف از انجام این پژوهش بررسی این تفاوتها تنها در کارکرد جملات معترضه و جملات پیرو شرطی در زبان فارسی دری میباشد. جمله معترضه، جملهای است که در ضمن جمله اصلی میآید و مفهومی همچون دعا، نفرین، تذکر یا توضیح را میرساند و جملهی پیرو شرطی با اگر ساخته میشود. بهجای وار، «ور» میآید. ممکن است جملهی شرط پیش از جزای شرط یا پس از آن بیاید. روش تحقیق در این مقاله از نوع توصیفی- تحلیلی میباشد. از نتایج این پژوهش این است که جملات معترضه در زبان فارسی دری با جملات معترضهی فارسی معیار یکسان هستند و جملات شرطی در زبان فارسی دری به دو بخش شرطی ممکن، شرطی ناممکن تقسیم میشده است و این دو بخش خود شامل زیربخشهایی میشوند.
