گویش تاتی تاکستانی یکی از گویشهای ایرانی کهن است که همچنان در منطقه تاکستان، واقع در استان قزوین، مورد استفاده قرار میگیرد. این گویش به دلیل دارا بودن ویژگیهای زبانیِ خاص خود، از جمله واژگان، ساختارهای دستوری و روابط معنایی، بسیار غنی است. اگر چه در این گویش، بسیاری از واژگان و مفاهیم قدیمی به دلیل تغییرات فرهنگی و اجتماعی با واژهها یا معانی جدید جایگزین شدهاند، اما همچنان ساختارهای سنتی در آن حفظ شده است. ازاینرو، پژوهش حاضر به بررسی روابط معنایی در گویش تاتی تاکستانی با تمرکز بر مؤلفههایی همچون تضاد معنایی، هممعنایی، شمول معنایی و همنشینیهای کلمات پرداخته است. هدف از انجام این پژوهش، تحلیل روندهای تغییر معنا در این گویش، نحوه ارتباط مفاهیم واژگانی و تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی بر روابط معنایی است. چرا که مطالعه و تحلیل روابط معنایی در گویش تاتی تاکستانی میتواند به درک بهتر روندهای تحول زبانی در این گویش کمک کرده و بهعنوان گامی مهم در جهت حفظ و مستندسازی این میراث زبانی ارزشمند تلقی شود. برای دستیابی به این هدف، داده-های پژوهش از جملات روزمرهی گویشوران و با استفاده از دو روش میدانی و کتابخانهای استخراج شدند. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است گویش تاتی تاکستانی، علاوه بر دارا بودن ویژگیهای کهن زبانی، تحت تأثیر زبانها و گویشهای مجاور، بهویژه فارسی، قرار گرفته و همین امر سبب بروز تغییراتی در روابط معنایی آن شده است. همچنین، بررسی دادهها نشان داد از میان روابط معنایی، شمول معنایی با بسامد 28 .15٪ و واحدواژگی با بسامد۰.۱۶٪ بهترتیب بیشترین و کمترین بسامد را در این گویش داشتند.
